Bel fıtığı çok önemli bir hastalıktır. Belimizde 5 adet omur kemiği vardır. Bu omur kemiklerinin arasında disk adı verilen kıkırdaklar bulunur. Disk, özel bir bağ dokusu organıdır. Omurganın dayanıklılığına, hareketliliğine, dirençli olmasına ve kuvvetin çevresinde ki dokulara dengeli bir şekilde dağılmasına olanak sağlar.

Bel fıtığı, beldeki omur kemikleri arasında bulunan ve bir amortisör gibi görev yapan bu disklerin fıtıklaşması sonucunda ortaya çıkan bir rahatsızlıktır. Disk denen kıkırdakların iç bölümünde yumuşak bölüm (nükleus pulpozus), bu bölümün dışında sert fibröz tabaka (anulus fibrozus), omur kemiklerine bakan yüzlerde son-plak olarak bilinen kıkırdak yapılar vardır.

Dıştaki tabakanın bütünlüğünün bozularak içerideki yumuşak kısmın dışa taşmasına fıtıklaşma denir. Fıtıklaşan disk, omurilik kanalı (spinal kanal) içinden veya kendisinin arka-yan kısımlarından geçmekte olan sinirleri sıkıştırır ve hastalık böylelikle kendisini belli eder.

Ayrıca fıtıklaşmış diskten salınan bazı kimyasal maddeler de sinir köklerini etkiler ve ağrıya neden olurlar.

 

 

Fıtıklaşmış Disk

Omur kemiklerine yandan bakıldığı zaman omurilik kanalının içine fıtıklaşmış disk görülmektedir.

 

Manyetik rezonans fotoğrafında gelişmiş bir bel fıtığı ok ile gösterilmektedir.

 

Bel fıtığı gelişirken şekil A’da görüldüğü gibi anulus fibrozus dış liflerinin
bir kısmı henüz yırtılmamış ve disk materyalinin tamamı diskin içerisinde ise
buna kapsamı içerisinde (contained) disk denir. Ancak şekil B’deki gibi
anulus fibrozus liflerinin tamamı bütünlüğünü yitirmiş ve disk içindeki
materyal anulusun dışına taşmış ise buna da kapsamı dışarıya çıkmış
(uncontained) disk adı verilir.

 

Bel fıtığının gelişimi ve değişik tipleri izlenmektedir. Nadiren rastladığımız dura içine fıtıklaşma disk materyalinin dura denen kalın zarı delerek omurilik kanalının içine girmesiyle oluşur. Fıtıklaşan diskin posteriorlongitudinal ligament, peridural membran ve sinir köküyle olan ilişkisininşekline göre fıtıklaşma; subligamentöz, ekstraligamentöz, submembranöz,transmembranöz veya intraradiküler olarak adlandırılır. Ayrıca ekstrüzyonveya sekestrasyon tarzında fıtıklaşmalarda disk materyali kafa veya kuyruksokumu yönünde yer değiştirebilir. Bu durumda kranial / kaudal uzanımlı ekstürüde bel fıtığından, kranial / kaudal yönde göç etmiş sekestre bel fıtığından veya göç etmemiş sekestre bel fıtığından söz edilebilir.